ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ ลุยแก้จนจังหวัดยโสธร มอบนวัตกรรมสร้างอาชีพ เล็งขยายผลทั่วประเทศ วว. ร่วมลงพื้นที่นำเสนอนิทรรศการเทคโนโลยีนวัตกรรมแก้จน โชว์ “4 โมเดลแก้จนเชิงพื้นที่”

ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ปฏิบัติภารกิจ 3 พื้นที่ในอำเภอกุดชุม จังหวัดยโสธร เพื่อขับเคลื่อนงานพัฒนาที่อยู่อาศัยและยกระดับคุณภาพชีวิตชุมชนฐานราก ในการนี้ ผู้บริหารระดับสูงของจังหวัด นายก อบจ.ยโสธร และหน่วยงานสังกัด อว. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ รวมทั้ง ดร.ปริยะดา วิสุทธิแพทย์ รองผู้ว่าการบริหาร สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) และคณะผู้บริหาร นักวิจัยและบุคลากร ร่วมคณะด้วย ในวันที่ 19 กรกฎาคม 2569

การปฏิบัติภารกิจดังกล่าว ประกอบด้วย

1) โครงการบ้านพอเพียง (ปี 2560 – 2569) ดำเนินการไปแล้ว 182 โครงการ ครอบคลุม 9 อำเภอ 54 ตำบล ช่วยเหลือประชาชน 1,261 ครัวเรือน

2) โครงการแก้ไขปัญหาความยากจนแบบเบ็ดเสร็จและแม่นยำ (สนับสนุนทุนโดย หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ หรือ บพท.) พลิกโฉมจากการสงเคราะห์ชั่วคราว มาเป็นการใช้กระบวนการวิจัยแบบมีส่วนร่วม (PAR) ผสานระบบสารสนเทศอัจฉริยะ (PPPConnext) และ AI ปูพรมค้นหาคนจนที่ตกหล่น ทำให้ตั้งแต่ปี 2563 ถึงปัจจุบัน สามารถนำพาผู้ยากไร้เข้าสู่กระบวนการยกระดับทักษะได้กว่า 7,663 คน สร้างรายได้เพิ่มสะสมกว่า 2.17 ล้านบาท รวมถึงประสานภาคีเครือข่ายช่วยลดหนี้และมอบทุนการศึกษาให้กลุ่มเป้าหมายได้อย่างเป็นรูปธรรม

3) เยี่ยมชมพื้นที่โมเดลแก้จนเกษตรกรแปลงรวม ศูนย์เรียนรู้โคกหนองนา

4) นิทรรศการเทคโนโลยีนวัตกรรมแก้จน ดำเนินงานร่วมมือกับ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย โดยมีไฮไลต์ “4 โมเดลแก้จนเชิงพื้นที่” ได้แก่

1. พลังวัดโมเดล : ดึงพลังศรัทธาของคณะสงฆ์สร้างตาข่ายความปลอดภัยทางสังคม

2. ห่วงโซ่พืช-ผักอินทรีย์ : ยกระดับเกษตรกรรายย่อยสู่เชิงพาณิชย์ สร้างรายได้กว่า 5.8 แสนบาท

3. เศรษฐกิจชุมชนรับมือภัยพิบัติ : นำเทคโนโลยีแปรรูปอาหาร (ปลา ข้าว ถั่ว) มาช่วยสร้างรายได้ช่วงน้ำท่วม-ภัยแล้ง

4. กลุ่มกล้าไม้ ต.สร้างมิ่ง : สร้างรายได้เสริมให้กลุ่มเปราะบางจากการเพาะกล้ายูคาลิปตัส เดือนละ 4,000-5,000 บาท ภายใต้หลักการ “มือหนึ่งรับ มือหนึ่งให้” ส่งต่อวัสดุเหลือใช้เพื่อช่วยเพื่อนบ้านรายถัดไป

ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ กล่าวถึงทิศทางและนโยบายการขจัดความยากจนอย่างยั่งยืนว่า สิ่งสำคัญที่สุดในวันนี้คือ “การลงมือทำ” แผนงานต่างๆ ที่มีอยู่แล้ว โดยต้องบูรณาการการทำงานร่วมกันทั้งระบบ ในฐานะที่ดูแลเรื่องทุนมนุษย์ เราเชื่อมโยงตั้งแต่กลุ่มเปราะบางไปจนถึงคนวัยทำงาน ผ่านกลไกของกระทรวงการพัฒนาสังคมฯ กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงแรงงาน และกระทรวงเกษตรฯ เพื่อแก้ปัญหาความยากจนข้ามรุ่นแบบเบ็ดเสร็จ เราใช้ฐานข้อมูลเพื่อหาเหตุผลว่าทำไมถึงเกิดความยากจน โดยมีกลไกความร่วมมือผ่านแพลตฟอร์ม PPAP ที่ต่อยอดมาจาก TPMAP เมื่อเราสแกนพบผู้ที่ “ตกหล่น” จากระบบ หน้าที่ของเราคือต้องเข้าไปช่วยทันที โดยแบ่งเป็น 2 ส่วน คือ การส่งเสริมอาชีพ (โมเดลแก้จน) และการส่งต่อเข้าสู่ระบบสวัสดิการแห่งรัฐ ซึ่งหากพบว่าข้อมูลใครยังไม่ครบถ้วน เรามี “วิทยาลัยชุมชน’”และ “มหาวิทยาลัยราชภัฏ’” ในพื้นที่เป็นแกนนำในการลงพื้นที่เก็บข้อมูลให้สมบูรณ์

ศ.ดร.ยศชนัน ฯ กล่าวต่อว่า นอกจากนี้เราได้วิเคราะห์ความยากจนผ่าน “ทุน 5 ด้าน” โดยเฉพาะ “ทุนมนุษย์’” ซึ่งพบชัดเจนว่ากลุ่มเปราะบางหรือผู้สูงอายุจำนวนมากขาดทักษะอาชีพที่สามารถสร้างรายได้ จึงต้องนำเทคโนโลยีและงานวิจัยเชิงพื้นที่ (จากหน่วยงานเช่น สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ หรือ บพท.) เข้ามาช่วย Up-skill ให้ตรงกับความต้องการของแต่ละครัวเรือน เพื่อให้พี่น้องประชาชน โดยเฉพาะผู้สูงอายุ สามารถทำงานได้เหนื่อยน้อยลง ต้นทุนลดลง แต่มีรายได้เท่าเดิมหรือเพิ่มมากขึ้น ส่วนปัญหาเรื่อง “ทุนทางกายภาพ’” เช่น การขาดที่ดินทำกิน วันนี้ผมได้เห็นความประทับใจในพื้นที่ที่มีการจัดสรรพื้นที่ส่วนกลาง (Shared Space) ให้ชุมชนได้เข้ามาทำมาหากินร่วมกัน ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีมากและแก้ปัญหาได้จริง

“…ภารกิจงานในวันนี้ผมขอให้เครดิตกับคนทำงานทุกภาคส่วน ไม่ใช่ผลงานของผมคนเดียว ความสำเร็จและโมเดลแก้จนที่ดีจากพื้นที่ 20 จังหวัดนำร่องเป้าหมาย จะต้องถูกนำไปถอดบทเรียนเพื่อให้ได้โมเดลที่ดีที่สุด นำไปแชร์และขยายผลใช้กับจังหวัดอื่นๆ ทั่วประเทศ เพื่อให้ประชาชนทุกคนได้รับประโยชน์อย่างรวดเร็วภายใน 1 ปี โดยไม่ต้องรอกระบวนการที่ล่าช้า และหากโมเดลไหนในพื้นที่ใดสามารถเดินหน้าได้ดีแล้ว เราก็จะส่งมอบต่อให้ท่านผู้ว่าราชการจังหวัดและกระทรวงมหาดไทยรับช่วงดำเนินการต่อไป เพื่อให้เกิดงบประมาณและการพัฒนาที่ยั่งยืนเต็มรูปแบบ…” รองนายกฯ และ รมว.อว. กล่าวสรุป