Un title page

แบคทีเรียกำจัดลูกน้ำยุง
พวงเพ็ญ สูยะนันทน์ และคณะ

ยุง เป็นพาหะสำคัญในการนำโรคร้ายมาสู่มนุษย์ การป้องกันยุงกัดโดยทั่วๆ ไปจะใช้มุ้งหรือสารเคมีฆ่ายุง แต่ปัจจุบันยุง สามารถสร้างภูมิคุ้มกันสารเคมีได้มากขึ้น ทำให้ต้องใช้ในปริมาณเพิ่มหรือเปลี่ยนไปใช้สารเคมีที่แพงกว่า และสารเคมี เหล่านั้นจะตกค้างสะสมอยู่ในสิ่งแวดล้อมทำให้ไม่ปลอดภัยต่อมนุษย์และสัตว์
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วท.) ประสบความสำเร็จในการผลิตแบคทีเรียกำจัด ลูกน้ำยุงในระดับกึ่งอุตสาหกรรมสาธิต โดยใช้แบคทีเรียบาซิลลัส สเฟริคุส 1593 (Bacillus sphaericus 1593) ซึ่งได้รับการแนะนำจากองค์การอนามัยโลกว่าปลอดภัยต่อมนุษย์และสัตว์เลี้ยง แบคทีเรียสายพันธุ์นี้มีประสิทธิภาพพิเศษที่มีสารพิษฆ่าลูกน้ำยุง รำคาญ (Culex quinquefaseuatus) ซึ่งเป็นพาหะนำโรคไข้สมองอักเสบ และยุงก้นปล่อง (Anopheles dirus) ซึ่งเป็นพาหะนำโรคมาลาเรีย กล่าวคือ เมื่อลูกน้ำยุงกินแบคทีเรียเข้าไป แบคทีเรียจะถูกย่อยในทางเดินอาหารซึ่งเป็นด่าง ทำให้สารพิษถูกปล่อยออกมาและจะไปทำลายทางเดินอาหารของ ลูกน้ำยุง แบคทีเรียนี้จะเพิ่มปริมาณและแพร่กระจายเข้าสู่ระบบทางเดินโลหิตของยุงก่อให้เกิดการติดเชื้อ ทำให้ยุงตายก่อนที่จะเจริญเติบโตเป็นยุงตัว เต็มวัย
การดำเนินโครงการดังกล่าว วท. ได้รับการสนับสนุนจากศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม ให้ดำเนินการวิจัยโดยได้รับความร่วมมือจากคณะวิทยาศาสตร์ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และกรมวิทยาศาสตร์บริการ ขณะนี้สามารถผลิตแบคทีเรียสายพันธุ์นี้ได้ในระดับ กึ่งอุตสาหกรรมสาธิตคือ ขนาดถังหมัก 300 ลิตร ผลผลิตที่ได้เมื่อทดสอบกับยุงรำคาญและยุงก้นปล่องแล้ว พบว่ามี ประสิทธิภาพสูง สามารถฆ่าลูกน้ำยุงทั้งสองได้ดี
วท. ได้พัฒนารูปแบบของผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปให้เหมาะสม เป็น 2 ลักษณะ คือ
1. รูปแบบน้ำข้น และ
2. รูปแบบลอยน้ำ
รูปแบบน้ำข้นนั้นสะดวกในการนำไปใช้ฆ่าลูกน้ำยุงในบริเวณใกล้ๆ เพราะต้องเก็บในห้องเย็นเพื่อกันการ บูดเสีย หรือเสื่อมสภาพ ส่วนรูปแบบลอยน้ำนั้นเป็นทุ่นลอยขุยมะพร้าวอัดชุบแบคทีเรีย เพื่อความสะดวกในการ เก็บรักษาและการขนส่งไกลๆ และให้เหมาะกับการใช้ในแหล่งน้ำธรรมชาติ นอกจากนั้นยังได้มีการพัฒนา เครื่องอัดและกระบวนการอัดให้ มีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้นอีกด้วย
วท. ได้ทำการศึกษาความเป็นไปได้ทางด้านเศรษฐกิจของกระบวนการผลิตแบคทีเรียกำจัดลูกน้ำยุงนี้ โดยขยายกำลังผลิตเป็นขนาด 2,000 ลิตร ต่อรุ่นการผลิต ได้ผลว่าต้นทุนการผลิตจะลดลง โดยรูปแบบน้ำข้นลิตรละ 1,677 บาท และแบบทุ่นลอยก้อนละ 4.63 บาท


สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
เทคโนธานี ถ.เลียบคลองห้า ต.คลองห้า อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี 12120 ประเทศไทย
โทรศัพท์ 0-2577-9000
โทรสาร 0-2577-9009

196 พหลโยธิน จตุจักร กรุงเทพมหานคร 10900
โทร. 0-2579-1121..30,0-2579-5515,0-2579-0160,0-2579-8533
โทรสาร. 0-2561-4771,0-2579-8533 เทเลกซ์. 21392 TISTR TH
เว็บไซด์ : http://www.tistr.or.th
E-mail: hotline@tistr.or.th

กระทรวงวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยี

ถนนพระราม 6 เขตราชเทวี กรุงเทพฯ 10400
โทรศัพท์ : 0-2246-0064 , 0-2640-9600
โทรสาร: 0-2246-8106
เว็บไซด์ : http://www.most.go.th
อีเมล์ : helpdesk@most.go.th

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ.2544 ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ.2537