Un title page

เซลลูโลส
นัยนา นิยมวัน

เส้นใยพืชที่ใช้ทำกระดาษจะประกอบด้วย เซลลูโลส (cellulose) เป็นส่วนใหญ่ จากที่ทราบกันดีอยู่แล้วว่าสิ่ง ที่มีชีวิต ทั้งหลายจะมีส่วนประกอบพื้นฐานคือเซลล์ (cell) ซึ่งประกอบด้วยวัสดุมีชีวิตที่เรียกว่า โพรโทพลาซึม (protoplasm) ที่มีหน้าที่ก่อให้เกิดกิจกรรมของการมีชีวิตภายในเซลล์เฉพาะตัวในแต่ละส่วน

เซลล์ของพืชและสัตว์จะมีส่วนประกอบหลักที่สำคัญเหมือนกัน 3 ส่วน คือ
* นิวเคลียส (nucleus) ทำหน้าที่ควบคุมกิจกรรมของเซลล์
* ไซโทพลาซึม (cytoplasm) เป็นสารมีลักษณะคล้ายเยลลี่มีอยู่เต็มที่ว่างระหว่างนิวเคลียสกับเนื้อเยื่อ
* เนื้อเยื่อ (membrane) จะอยู่รอบเซลล์และควบคุมการไหลออกและเข้าของสารต่างๆ
นอกจากส่วนประกอบทั้ง 3 ส่วนดังกล่าวแล้ว ภายในเซลล์ยังมีสารอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการมีชีวิตของเซลล์ประกอบกันอยู่อีกมาก
เซลล์พืช จะมีสารบางอย่างที่เซลล์ของสัตว์ไม่มี คือ ส่วนที่ไม่มีชีวิตเรียกว่า ผนังเซลล์ (cell wall) ซึ่งอยู่รอบนอกของเนื้อเยื่อ ผนังเซลล์นี้ประกอบด้วย เส้นใย เซลลูโลส (cellulose fibre) เฮมิเซลลูโลส (hemicellulose) และลิกนิน (lignin) เป็นส่วนใหญ่ สารดังกล่าวนี้สร้างความแข็งแรงและความทรงรูป ให้แก่ ผนังเซลล์

ส่วนที่เกี่ยวข้องกับเรื่องของกระดาษ
ก็คือ เซลลูโลสและลิกนินเพราะส่วนที่จะไปเป็นกระดาษ คือ เซลลูโลส ซึ่งมีลิกนินทำหน้าที่คล้ายกาวจับเซลลูโลส ให้ติดกัน แน่น การที่จะแยกเซลลูโลสออกให้เป็นอิสระจำเป็นต้องกำจัดลิกนินออกไป ส่วนเฮมิเซลลูโลสนั้นมีสมบัติอยู่ ระหว่างเซลลูโลส กับลิกนิน บางส่วนจะถูกกำจัดออกไปด้วยกระบวนการผลิตเยื่อกระดาษ

ส่วนประกอบทางเคมีที่สำคัญของเซลลูโลส คือ คาร์โบไฮเดรต
ซึ่งเป็นสารประกอบของคาร์บอน ไฮโดรเจน และออกซิเจน สูตรเคมีคือ (C6H10O5)n จำนวนn ที่แสดงไว้ท้ายสูตร หมายความถึง เซลลูโลสจับตัวกันเองเป็นห่วงโซ่จำนวนกี่ตัวก็ได้ ตั้งแต่ 1,000 ตัวขึ้นไป โดยที่แต่ละตัวมีสูตร C6H10O5 เช่นเดียวกัน
นอกจากนี้เซลล์ของพืชยังมีคลอโรพลาสต์ (chloroplast) ซึ่งเซลล์ของสัตว์ไม่มีอีกด้วย คลอโรพลาสต์มีความสำคัญต่อกระบวนการสังเคราะห์แสง ซึ่งเป็นการสร้างอาหารและอาหารที่พืชสร้างนี้ก็คือการสร้างห่วงโซ่ของเซลลูโลสนั่นเอง




สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
เทคโนธานี ถ.เลียบคลองห้า ต.คลองห้า อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี 12120 ประเทศไทย
โทรศัพท์ 0-2577-9000
โทรสาร 0-2577-9009

196 พหลโยธิน จตุจักร กรุงเทพมหานคร 10900
โทร. 0-2579-1121..30,0-2579-5515,0-2579-0160,0-2579-8533
โทรสาร. 0-2561-4771,0-2579-8533 เทเลกซ์. 21392 TISTR TH
เว็บไซด์ : http://www.tistr.or.th
E-mail: hotline@tistr.or.th

กระทรวงวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยี

ถนนพระราม 6 เขตราชเทวี กรุงเทพฯ 10400
โทรศัพท์ : 0-2246-0064 , 0-2640-9600
โทรสาร: 0-2246-8106
เว็บไซด์ : http://www.most.go.th
อีเมล์ : helpdesk@most.go.th

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ.2544 ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ.2537