ฟ้าทะลายโจร

นิเวช นาดี

ในบรรดาสมุนไพรที่คนจีนรู้จักดี และนิยมปลูกตามบ้านเรือนกันมากชนิดหนึ่งคือ ต้นฟ้าทะลายโจร โดยที่วงการแพทย์จีนได้ค้นคว้าทดลองอย่างต่อเนื่อง ถึงฤทธิ์และสรรพคุณต่างๆ จนปรากฏผลว่ามีสรรพคุณทางยาเด่นที่สุด 4 ประการ คือ
1. แก้ติดเชื้อ
2. ระงับการอักเสบ
3. แก้ไข้หวัด
4. เป็นยาเจริญอาหาร
และได้ขึ้นเป็นยาตำราหลวงของการแพทย์จีนที่มีสรรพคุณเด่นอย่างหนึ่ง คือ สามารถใช้เพียงตัวเดียวไม่ต้องร่วมผสมกับตัวยาอื่นเลยก็รักษาโรคได้ดี
ฟ้าทะลายโจรเป็นพืชล้มลุก มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Andrographis paniculata, Nees จัดอยู่ในวงศ์ Acanthaceae ภาษาจีนเรียกว่า ซวนซิน เหลียง เจ็กเกี่ยงสี่ คีปังฮี โซ่วเซ่า สำหรับชื่อไทยก็มีเรียกแตกต่างกันไปตามภาษาท้องถิ่นคือ ภาคกลางเรียกฟ้าทะลายโจร น้ำลายพังพอน ฟ้าสาง เขยคลาย ยายคลุม และขุนโจรห้าร้อย ภาคตะวันออกเฉียงเหนือเรียกสามสิบดี ภาคใต้เรียก ฟ้าสะท้าน หญ้ากันงู และเมฆทะลาย
ลักษณะเฉพาะของฟ้าทะลายโจร
คือทุกส่วนของต้นมีรสขม ลำต้นรูปสี่เหลี่ยม ใบรูปยาวรีและปลายแหลม ดอกเล็กสีขาว ผลเป็นฝักคล้ายต้อยติ่ง เมื่อแก่เมล็ดในฝักมีสีน้ำตาลอ่อน เป็นพืชตระกูลเดียวกับต้นต้อยติ่งและทองพันชั่ง
การปลูก
ใช้เมล็ด โดยการโรยเมล็ดลงดิน กลบดินไม่ต้องลึกแล้วรดน้ำให้ชุ่ม มักนิยมปลูกตอนต้นฤดูฝน ไม่ชอบแดดจัดมาก หากอยู่ในที่แจ้งต้นจะเตี้ยใบเล็กหนา และในที่ร่มต้นจะสูง ใบใหญ่แต่บาง ควรปลูกในที่ไม่ร่มและไม่แจ้ง นัก ในฤดูฝนไม่จำเป็นต้องรดน้ำ แต่ในฤดูแล้งควรรดน้ำให้ดินชุ่มชื้นอยู่เสมอ ถ้าปลูกขึ้นได้หนึ่งต้นจนมีฝักแก่เมล็ดจะกระจายออกไปขึ้นทั่วจนต้องถอนทิ้งบ้าง
สรรพคุณทางยา
ในประเทศไทยขณะนี้ต้นฟ้าทะลายโจรได้รับความสนใจเป็นอย่างมาก มีผู้ทำการศึกษาค้นคว้าวิจัยถึงสรรพคุณยาและได้พบสารเคมีในส่วนต่างๆ ของ พืชอยู่หลายชนิดรวมทั้งสาร Andrographolide ที่เป็นตัวยาสำคัญที่มีอยู่ในทุกส่วนคือ ราก ต้น ใบ ของฟ้าทะลายโจร และได้ทำการศึกษาทดลองเพื่อจำแนกโรคที่รักษาได้ดีให้ชัดเจน ซึ่งพบว่าฟ้าทะลายโจรรักษาโรคเหล่านี้ได้คือ
1. แก้ติดเชื้อทำให้ปวดท้อง ท้องเสีย บิด และแก้กระเพาะอักเสบ ลำไส้อักเสบ
2. แก้พวกไอ เจ็บคอ หรือคออักเสบ ต่อม ทอมซิลอักเสบ หลอดลมอักเสบ
3. แก้ไข้ทั่วไป เช่น ไข้หวัด ไข้หวัดใหญ่
4. เป็นยาขมเจริญอาหาร
อย่างไรก็ตามมีข้อควรระวังในการใช้สมุนไพรฟ้าทะลายโจรที่สำคัญคือ ห้ามใช้กับผู้ป่วยที่มีความดันต่ำและมีอาการท้องอืด แน่นท้อง อาหารไม่ย่อย บางคนเมื่อกินยาฟ้าทะลายโจรแล้วมีอาการปวดท้อง ท้องเสีย เวียนหัว หรือมีอาการผิดปกติอื่นๆ ซึ่งควรหยุดยาทันที
ดังนั้นจึงควรมีการวิจัยสรรพคุณของฟ้าทะลายโจรโดยละเอียดเพื่อให้สามารถทราบถึงฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาได้อย่างแน่ชัด อันจะไม่ก่อให้เกิดอันตรายในการใช้ประโยชน์ต่อไป


สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
เทคโนธานี ถ.เลียบคลองห้า ต.คลองห้า อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี 12120 ประเทศไทย
โทรศัพท์ 0-2577-9000
โทรสาร 0-2577-9009

196 พหลโยธิน จตุจักร กรุงเทพมหานคร 10900
โทร. 0-2579-1121..30,0-2579-5515,0-2579-0160,0-2579-8533
โทรสาร. 0-2561-4771,0-2579-8533 เทเลกซ์. 21392 TISTR TH
เว็บไซด์ : http://www.tistr.or.th
E-mail: hotline@tistr.or.th

กระทรวงวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยี

ถนนพระราม 6 เขตราชเทวี กรุงเทพฯ 10400
โทรศัพท์ : 0-2246-0064 , 0-2640-9600
โทรสาร: 0-2246-8106
เว็บไซด์ : http://www.most.go.th
อีเมล์ : helpdesk@most.go.th

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ.2544 ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ.2537