จากฝิ่นสู่เฮโรอีน
ทวีศักดิ์ สุนทรธนศาสตร์

        ต้นฝิ่นเป็นพืชที่มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Papaver somniferum L. เป็นพืชปีเดียวลำต้นสูงประมาณ 50–150 เซนติเมตร ต้นฝิ่นจะมีสายพันธุ์ต่างๆ กัน ตามแหล่งปลูกทั่วโลก ตัวอย่างสายพันธุ์สำคัญๆ เช่น P. somniferum var. glabrum Boiss เป็นสายพันธุ์ที่ปลูกในประเทศตุรกี P. somniferum var. album D.C. ปลูกกันมากในแถบประเทศในเอเชียตะวันออก และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นต้น
ฝิ่นที่นำมาเสพหรือสกัดได้แล้วสังเคราะห์ต่อไปเป็นเฮโรอีน (heroin) จะได้จากส่วนของสารเหนียว (latex) ที่ได้จากการขับออกจากลูกหรือผลของต้นฝิ่นที่ถูกกรีด จะมีสีขาว เมื่อขับออกมาใหม่ๆ ถูกกับอากาศจะจับตัวเหนียวเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล เมื่อแห้งแล้วจึงขูดออกมารวมกันอัดเป็นก้อน ฝิ่นที่ได้นี้มีองค์ประกอบสำคัญทางเคมีได้แก่ แอลคาลอยด์ (alkaloids) หลายชนิด แอลคาลอยด์ที่มีความสำคัญในทางการแพทย์ได้แก่ มอร์ฟีน (morphine)ใช้ระงับอาการเจ็บปวดที่รุนแรง โคดิอีน (codeine) ใช้สำหรับระงับอาการไอ จากการศึกษาสูตรความสัมพันธ์ทำให้นักวิทยาศาสตร์สามารถสังเคราะห์ อนุพันธ์ต่างๆ ของแอลคาลอยด์ได้อีกมากมาย ซึ่งยังประโยชน์ให้กับวงการแพทย์และเกิดเป็นเฮโรอีน อันเป็นยาเสพย์ติดที่เป็นปัญหาสังคม และปัญหาโลก

พรบ. ยากำหนดให้ฝิ่นและอนุพันธ์ของฝิ่นจัดเป็นวัตถุเสพย์ติดที่ห้ามมีการผลิต จำหน่าย หรือมีไว้ในครอบครอง นอกเสียจากในสถานพยาบาลต่างๆ บทความนี้จะเสนอให้เห็นถึงพิษภัยอันเกิดจากการเสพฝิ่นหรือเฮโรอีน อาการต่างๆ ที่เกิดขึ้นจากการเสพมีดังนี้ กล่าวคือ เมื่อเสพเข้าสู่ร่างกายครั้งแรกอาจโดยการสูบหรือฉีด ผู้เสพจะ เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน กระวนกระวาย แล้วจะเข้าสู่อาการความรู้สึกหลอนถึงความ เป็นสุข อันเนื่องจากฤทธิ์ของมันที่มีต่อ ระบบประสาทส่วนกลาง ซึ่งผู้เสพที่ถูกชักจูง ให้ทดลองจะถูกหว่านล้อมถึงความสุขของ ขั้นนี้ โดยมิได้คำนึงถึงพิษอันใหญ่หลวงที่จะเกิดตามมาเมื่อเสพ หรือร่างกายได้รับยาหลายๆ ครั้ง ร่างกายจะเกิดความต้องการเพิ่มขึ้น (tolerance) เป็นอาการ “ติดยา” ซึ่งหากไม่ได้รับยาเพิ่มใหม่ ผู้เสพที่ติดแล้วจะเกิดอาการถอนยา (withdrawal syndrome) หรือที่เรียกว่าอาการ “ลงแดง” อาการนี้จะเกิดขึ้นภายใน 8 ชั่วโมง หลังจากการเสพครั้งสุดท้าย จะเกิดรุนแรงภายใน 36–72 ชั่วโมง
อาการที่เกิดจากการเสพย์ติดเฮโรอีนมีลำดับ ดังนี้
1. เกิดอาการทางจิตประสาทเมื่อไม่ได้รับยา กระสับกระส่าย ซึม เศร้า กระวนกระวาย หงุดหงิด กระหายใคร่จะได้ยามาซึ่งยาเสพ ปราศจากความยั้งคิดใดๆ สามารถก่ออาชญากรรมต่างๆ เพื่อให้ได้มาซึ่งยาเสพ
2. ชั่วโมงที่ 8–15 จะมีอาการของน้ำมูกน้ำตาไหลร่วมด้วย มีเหงื่อไหลท่วมตัว
3. ภายหลังจากนี้อาการจะรุนแรงมาก นอนไม่หลับร่วมกับอาการที่กล่าวมาในขั้น 1–2 ร่วมกับมีอาการหิว คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้องน้อยอย่างรุนแรง ถ่ายเรี่ยราด ปวดกระดูกและกล้ามเนื้อ มือเท้าเย็นและสั่น อ่อนเพลียอย่างมาก หนาวสั่น ตัวซีด ความดันโลหิตสูง ชัก หากผู้เสพมี โรคประจำตัวนี้อยู่แล้วอาจทำให้ระบบการทำงานของหัวใจล้มเหลว เสียชีวิตได้
นอกจากอาการถอนยาดังกล่าวข้างต้นยังมีอาการหรือโรคที่เกิดแทรกซ้อนได้ ดังนี้
1. อาการพิษ อันเนื่องจากได้รับเฮโรอีนมากเกินไป หรืออันเนื่องจากสารปนปลอมที่ปนอยู่ในเฮโรอีน เช่น มีการปนควินนิน เป็นต้น เข้าไปในผงเฮโรอีน หากผู้เสพฉีดเข้าสู่ร่างกายจะเกิดอาการแพ้ ตัวเย็นซีดทันที ปอดเกิดอาการบวมน้ำ ศูนย์ควบคุมการหายใจถูกกดทำให้หมดสติ ชัก และตายได้
2. การแทรกซ้อนจากการติดเชื้อ การเสพโดยทางการฉีดเกิดการติดเชื้อจากเข็มฉีดยาที่ไม่สะอาด เกิดฝีหนอง เกิดการติดเชื้อในกระแสโลหิตก่อให้เกิดลิ้นหัวใจอักเสบ ไวรัสตับอักเสบ ปอดบวม โดยเฉพาะการใช้ เข็มฉีดยาร่วมกัน จะเป็นสาเหตุของโรคภูมิคุ้มกันบกพร่อง (AIDS)
3. อาการแทรกซ้อนของระบบสมองและประสาท การติดเชื้อทำให้เกิดสมองและไขสันหลังอักเสบ
4. อาการแทรกซ้อนของระบบหัวใจ หลอดเลือด และระบบหายใจ เกิดอาการหัวใจเต้นผิดปกติ การอุดตันของหัวใจ การหายใจ ล้มเหลว ชัก และตายได้ในขนาดที่เสพสูงๆ
5. อาการทางกามโรค นอกจาก AIDS แล้ว ในหญิงที่ติดยาเสพย์ติด มักจะพบเป็นกามโรคด้วย เพราะอาจไปประพฤติตัวเยี่ยงโสเภณีเพื่อให้ได้มาเพื่อยาเสพย์ติดนี้
ทั้งฝิ่นและเฮโรอีนเป็นยาเสพย์ติดที่เป็นปัญหาสังคมตั้งแต่ระดับ ครอบครัว ระดับประเทศจนถึงระดับโลก จากภัยร้ายของยาเสพย์ติดนี้ จะเห็นได้ว่าผู้เสพไม่ได้ผลดีอะไรมีแต่โทษทั้งสิ้น โปรดอย่าคิดทดลองเสพ อย่าเชื่อคำแนะนำชักจูงที่ผิดๆ สำหรับผู้ที่เสพแล้วโปรดติดต่อแพทย์ที่จะแนะนำ วิธีการรักษาและให้การรักษาที่ถูกต้อง


สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
เทคโนธานี ถ.เลียบคลองห้า ต.คลองห้า อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี 12120 ประเทศไทย
โทรศัพท์ 0-2577-9000
โทรสาร 0-2577-9009

196 พหลโยธิน จตุจักร กรุงเทพมหานคร 10900
โทร. 0-2579-1121..30,0-2579-5515,0-2579-0160,0-2579-8533
โทรสาร. 0-2561-4771,0-2579-8533 เทเลกซ์. 21392 TISTR TH
เว็บไซด์ : http://www.tistr.or.th
E-mail: hotline@tistr.or.th

กระทรวงวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยี

ถนนพระราม 6 เขตราชเทวี กรุงเทพฯ 10400
โทรศัพท์ : 0-2246-0064 , 0-2640-9600
โทรสาร: 0-2246-8106
เว็บไซด์ : http://www.most.go.th
อีเมล์ : helpdesk@most.go.th

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ.2544 ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ.2537