Un title page

สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย(วท.)

การทดลองปลูกผักบุ้งทะเลในที่ห่างไกลทะเล
เรียบเรียงโดย :ฉันทรา พูนศิริ

ผักบุ้งทะเลเป็นไม้เลื้อยที่พบตามชายฝั่งทะเลในเขตร้อนชื้นทั่วไป มีชื่อ ทางวิทยาศาสตร์ว่า lpomoea pes-caprae (L.) R.BR. ใบมีลักษณะหนา คล้าย รูปหัวใจ ปลายใบหยักลึก ดอกสีม่วงอมชมพู ในหลายประเทศใช้เป็นพืชสมุน ไพรรักษาโรคชนิดต่างๆ ได้แก่ ปวดท้อง ตะคริว ริดสีดวงทวาร พิษจากปลา การติดเชื้อรา ปวดข้อ เก๊าท์ แผลไฟไหม้ บวม ขับปัสสาวะ และรักษาโรค กระเพาะ ผักบุ้งทะเลอาจเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า “ผักบุ้งชัน” ในตำราสรรพคุณยา ไทยระบุว่า ใช้สำหรับถอนพิษลมเพลมพัด (อาการบวมเปลี่ยนที่ทั่วๆ ไป : ลมพิษ) หมอพื้นเมืองใช้ต้มเอาน้ำอาบแก้โรคคันตามผิวหนัง ประชาชนที่อาศัย อยู่แถบชายทะเลจะใช้ผักบุ้งทะเลขยี้พอกผิวหนังรักษาอาการพิษที่เกิดจาก แมงกะพรุน

สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วท.) ได้ ริเริ่มโครงการวิจัยและพัฒนายารักษาพิษแมงกะพรุนจากผักบุ้งทะเล มาตั้งแต่ปี พ.ศ.2509 โดยพระยาศัลยวิธานนิเทศ ผู้ว่าการคนแรกของ วท. ได้อัญเชิญพระราชประสงค์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงขอทราบข้อพิสูจน์สรรพคุณทาง ยาที่แท้จริงของผักบุ้งทะเล และมอบให้นางศศิธร วสุวัต เป็นผู้ดำเนินการวิจัย สกัดตัวยาแสดงฤทธิ์และพิสูจน์ผลทางเภสัชวิทยา พร้อมทั้งได้รับความ ร่วมมือจากคณะแพทย์ศาสตร์ ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล ในการ ศึกษาผลในผู้ป่วย และร่วมกับคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุปซาล่า ประเทศสวีเดน ในการศึกษาสารแสดงฤทธิ์ และผลทางด้านเภสัชวิทยา จาก การศึกษาดังกล่าวพบว่าน้ำมันหอมระเหยที่สกัดได้จากใบมีฤทธิ์ต้านการ อักเสบ ต้านอาการแพ้ที่เกิดจากพิษแมงกะพรุนได้ และมีพิษเฉียบพลันต่ำ เมื่อให้ในสัตว์ทดลอง ทางด้านการรักษาผู้ป่วยก็พบว่าผลิตภัณฑ์ครีม ผักบุ้งทะเลมีผลรักษาแผลในผู้ป่วยจากพิษแมลงสัตว์กัดต่อย และพิษ จากแมงกะพรุนได้ผลเป็นที่น่าพอใจ

วท.ได้เล็งเห็นศักยภาพทางด้านยาของสมุนไพรผักบุ้งทะเล จึงได้ ดำเนินการศึกษาต่อทางด้านแหล่งปลูก เนื่องจากพื้นที่ชายฝั่งทะเลนับวันจะ เหลือเป็นที่ว่างเปล่าน้อยลง วท.จึงได้ทดลองปลูกผักบุ้งทะเลในแปลงทดลอง ที่จังหวัดนครราชสีมา และทำการศึกษาคุณสมบัติต่างๆ เปรียบเทียบกับผักบุ้ง ทะเลที่เก็บจากชายทะเลจังหวัดชลบุรีและจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ทางด้าน การศึกษาลักษณะทางพฤกษอนุกรมวิธานและกายวิภาคของผักบุ้งทะเลทั้ง 3 แหล่ง ได้รับความร่วมมือจากคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล พบว่า ไม่มีความแตกต่างกันทางด้านการศึกษาฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของสารสกัด ผักบุ้งทะเล วท.ได้ทำการศึกษาประสิทธิผลการลดการอักเสบ ซึ่งทดลองด้วย วิธีการเหนี่ยวนำให้เกิดอาการบวมที่ใบหูของหนูขาว ประสิทธิผลการป้องกัน การทำลายโปรตีนของพิษแมงกะพรุนในหลอดทดลอง และประสิทธิผลการ ป้องกันการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือดซึ่งเหนี่ยวนำให้เกิดโดยพิษแมงกะพรุน ในหลอดทดลอง พบว่าผักบุ้งทะเลที่ปลูกที่จังหวัดนครราชสีมาให้สารสกัดทมีฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาใกล้เคียงกับสารสกัดผักบุ้งทะเลที่เกิดตามชายฝั่งทะเล ทั้ง 2 แหล่ง

การพัฒนาผลิตภัณฑ์ยาจากผักบุ้งทะเลยังมีอุปสรรคอยู่อีกมาก อันเนื่อง มาจากสารที่สกัดได้มีปริมาณน้อยมากและมีองค์ประกอบอยู่มากมาย ทำให้ยัง ไม่คุ้มค่าทางเศรษฐกิจในขณะนี้ อย่างไรก็ดีการนำผักบุ้งทะเลมาใช้เป็นสมุน ไพรพื้นบ้านก็น่าจะเป็นที่น่าสนใจ เนื่องจาก วท. ได้ทดลองแล้วว่า ผักบุ้งทะเล สามารถปลูกในที่ห่างไกลทะเลได้ โดยยังมีสรรพคุณของสารสกัดเช่นเดียวกับ ผักบุ้งทะเลที่เกิดขึ้นตามชายฝั่งทะเลทั่วไป

สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
เทคโนธานี ถ.เลียบคลองห้า ต.คลองห้า อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี 12120 ประเทศไทย
โทรศัพท์ 0-2577-9000
โทรสาร 0-2577-9009

196 พหลโยธิน จตุจักร กรุงเทพมหานคร 10900
โทร. 0-2579-1121..30,0-2579-5515,0-2579-0160,0-2579-8533
โทรสาร. 0-2561-4771,0-2579-8533 เทเลกซ์. 21392 TISTR TH
เว็บไซด์ : http://www.tistr.or.th
E-mail: hotline@tistr.or.th

กระทรวงวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยี

ถนนพระราม 6 เขตราชเทวี กรุงเทพฯ 10400
โทรศัพท์ : 0-2246-0064 , 0-2640-9600
โทรสาร: 0-2246-8106
เว็บไซด์ : http://www.most.go.th
อีเมล์ : helpdesk@most.go.th

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ.2544 ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ.2537