กะท่าง
เรียบเรียงโดย :จารุจินต์ นภีตะภัฏ
กะท่างหรือกะทั่ง (crocodile salamander) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Tylototriton verrucosus ยังมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า จักกิ้มน้ำ และจิ้งจกน้ำ กะท่างเป็นสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกที่จัดอยู่ในวงศ์ Salamandridae ชนิดเดียวในประเทศไทย ในวงการสัตว์เลี้ยงมีการสั่งพวกกะท่าง มาจากต่างประเทศหลายชนิด เรียกกันว่า จิ้งจกน้ำหรือหมาน้ำ กะท่างชนิดนี้มีลำตัวสีน้ำตาลยาว 7-8 เซนติเมตร หางยาว 7 เซนติเมตร นิ้วเท้าหน้ามี 4 นิ้ว และนิ้วเท้าหลังมี 5 นิ้ว ส่วนหัวค่อนข้างแบน มีสันสีส้มเป็นขอบ กึ่งกลางหลังมีสันสีส้มยาวตลอดไปเป็นสันหาง สันกลางหลังนี้มีปุ่มสีเดียวกันเรียงขนานกันบนแผ่นหลังเป็นสองแถว แถวละ 12-13 ปุ่ม
พบอาศัยอยู่ตามลำธารน้ำไหลบนภูเขาสูงในระดับตั้งแต่ 1,500-2,000 เมตร เช่น ดอยเชียงดาว ดอยปุย ดอยอินทนนท์ และดอยอ่างขาง ในจังหวัดเชียงใหม่ อีกทั้งยังพบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนที่ภูหลวงในจังหวัดเลยอีกด้วย กะท่างมีเขตแพร่กระจายกว้างจากประเทศ สิกขิม จีนตะวันตกและจีนตอนใต้ พม่าตอนเหนือ ลาว และไทย
ในเวลากลางวัน กะท่างจะซุกตัวนอนอยู่ตามใต้ขอนไม้ กองกิ่งไม้ ใบไม้ หรือใต้ก้อนหินใกล้ลำธาร ในเวลากลางคืนหรือตอนที่มีฝนตกจึงจะ ออกหากิน เมื่อถึงฤดูผสมพันธุ์ซึ่งตกในราวเดือนกันยายนจนถึงตุลาคม จะลงไปอยู่ริมฝั่งใกล้ลำธาร ตัวเมียวางไข่ขนาดใหญ่มีเส้นผ่าศูนย์กลาง 6-10 มิลลิเมตร ตามกอพืชน้ำ ลูกอ่อนที่ฟักออกมาลักษณะเหมือนพ่อแม่ แต่มีพู่เหงือกเป็นฝอยสำหรับหายใจ 3 คู่ ติดอยู่ด้านข้างส่วนหัว ตัวอ่อน กินสัตว์น้ำอื่นๆ เช่น ลูกอ๊อดของกบ แมลงน้ำเป็นอาหาร ในขณะที่ตัวเต็มวัย กินแมลงและสัตว์เล็กๆ บนพื้นดิน
กะท่างได้รับการคุ้มครองตามกฎหมายเป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง ซึ่งห้ามฆ่า และอนุญาตให้เลี้ยงได้เพียง 2 ตัวเท่านั้น แต่การทำลายป่าต้นน้ำลำธาร และการล่ากะท่างมาส่งขายเป็นสัตว์เลี้ยงและสัตว์ทดลองทางวิทยาศาสตร์ ทำให้กะท่างเริ่มหาได้ยากขึ้นทุกที จนมีจำนวนลดลงใกล้จะสูญพันธุ์ไปจาก ประเทศไทยแล้ว


สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
เทคโนธานี ถ.เลียบคลองห้า ต.คลองห้า อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี 12120 ประเทศไทย
โทรศัพท์ 0-2577-9000
โทรสาร 0-2577-9009

196 พหลโยธิน จตุจักร กรุงเทพมหานคร 10900
โทร. 0-2579-1121..30,0-2579-5515,0-2579-0160,0-2579-8533
โทรสาร. 0-2561-4771,0-2579-8533 เทเลกซ์. 21392 TISTR TH
เว็บไซด์ : http://www.tistr.or.th
E-mail: hotline@tistr.or.th

กระทรวงวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยี

ถนนพระราม 6 เขตราชเทวี กรุงเทพฯ 10400
โทรศัพท์ : 0-2246-0064 , 0-2640-9600
โทรสาร: 0-2246-8106
เว็บไซด์ : http://www.most.go.th
อีเมล์ : helpdesk@most.go.th

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ.2544 ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ.2537