ปลากะแมะ
เรียบเรียงโดย :จารุจินต์ นภีตะภัฏ
ในบรรดาปลาน้ำจืดที่มีอยู่มากกว่า 700 ชนิดในประเทศไทยนั้น ปลาชนิดที่นับได้ว่ามีรูปร่างประหลาดที่สุดชนิดหนึ่ง อีกทั้งยังหาดูได้ยาก มีนิสัยการล่าเหยื่อคล้ายคลึงกับปลาทะเลและมีชื่อแปลกมากแล้ว คงจะ ไม่มีชนิดใดที่น่าสนใจมากไปกว่าปลากะแมะ
ปลากะแมะ เป็นชื่อที่ชาวบ้านในแถบอำเภอสุไหงปาดี จังหวัด นราธิวาส โดยเฉพาะในบริเวณคลองโต๊ะแดง ใช้เรียกปลาที่มีชื่อสามัญว่า Angler-catfish หรือ Frog-mouthed catfish มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Chaca bankanensis จัดอยู่ในวงศ์ Chacidae ปลากะแมะเป็นปลาน้ำจืดจำพวก ปลาไม่มีเกล็ดหรือปลาหนัง (Catfiah) ที่มีหนวดตรงบริเวณปาก อยู่ในกลุ่ม เดียวกับปลาดุก ปลาสวาย ปลากด ปลาบึก ฯลฯ
ลำตัวมีรูปทรงแปลกตา ยาวประมาณ 20 เซนติเมตร ดูคล้ายกับลูกอ๊อด ของพวกกบเขียด หัวและลำตัวส่วนหน้าแบนกว้างตามแนวราบ จากด้านบน ดูเป็นสี่เหลี่ยม ลำตัวจะค่อยๆ คอดลงไปทางส่วนหาง และเปลี่ยนรูปทรง มาเป็นแบนตามแนวตั้ง ปากกว้างมาก ตั้งอยู่ขวางลำตัวตลอดความกว้าง ของส่วนหัว ตรงมุมปากมีหนวดขนาดเล็กๆ ในจำนวนนี้เห็นได้ยาวชัดเจน
คู่หนึ่ง ผิวหนังแข็งเป็นตุ่มละเอียด มีสันตามยาวตรงบริเวณด้านข้างลำตัว ทั้งสองข้าง ครีบหลังและครีบอกมีเงี่ยงแข็ง ครีบหางยาวเรียวล้อมรอบ ปลายหาง ลำตัวสีน้ำตาลออกเหลืองหรือสีน้ำตาลเข้ม มีลายสีดำดูเลอะๆ ทั่วตัวคล้ายเศษไม้ ใต้ท้องสีจางกว่าจึงมีสีลำตัวเหมาะต่อการหลบซ่อนตาม ก้นลำธารที่มีใบไม้แห้งจมอยู่เป็นจำนวนมากๆ
เขตแพร่กระจายพบในลำธารน้ำไหลเอื่อยๆ ในป่าดิบชื้นและป่าพรุ ที่มีพืชน้ำขึ้นอยู่หนาแน่นตามแนวชายฝั่ง ตั้งแต่บริเวณใต้สุดของภาคใต้ ในบริเวณป่าพรุโต๊ะแดง ตลอดคาบสมุทรมลายู สุมาตราและบอร์เนียว สำหรับปลากะแมะอีกชนิดหนึ่งคือ Chaca chaca พบอาศัยอยู่ในลุ่มแม่น้ำ คงคาและแม่น้ำพรหมบุตรในอินเดียและบังคลาเทศ
อาหารของปลากะแมะ ได้แก่ ปลาขนาดเล็ก เช่น ปลาซิว ปลากัด ปลากริม ปลาหัวตะกั่วและกุ้งขนาดเล็ก มันมีวิธีการล่อเหยื่อให้เข้ามาใกล้ บริเวณปากได้อย่างน่าทึ่ง เมื่อมีปลาเข้ามาใกล้ๆ มันจะขยับหนวดที่มุมปาก ให้กระดุกกระดิกไปมา หนวดนี้ส่วนปลายมีสีขาว ทำให้เหยื่อหลงเข้าใจผิด คิดว่าเป็นพวกหนอน จึงพุ่งเข้ามาจะกินเลยถูกฮุบกินโดยการดูดเข้าไป อย่างรวดเร็ว
ในสุมาตราไม่กินปลาชนิดนี้ เพราะเชื่อว่าเนื้อเป็นพิษ ในบริเวณอื่นๆ ก็ไม่พบมีรายงานว่าใช้ปลากะแมะเป็นอาหาร แต่ปลาชนิดนี้ก็มีจำนวนลดลง เรื่อยๆ เนื่องจากสภาพลำธารที่เหมาะสมถูกทำลายหมดไป จึงควรมีการ สำรวจประชากรและแหล่งที่อยู่ของปลากะแมะเป็นการด่วนก่อนที่มันจะ หมดสิ้นไปจากโลก


สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
เทคโนธานี ถ.เลียบคลองห้า ต.คลองห้า อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี 12120 ประเทศไทย
โทรศัพท์ 0-2577-9000
โทรสาร 0-2577-9009

196 พหลโยธิน จตุจักร กรุงเทพมหานคร 10900
โทร. 0-2579-1121..30,0-2579-5515,0-2579-0160,0-2579-8533
โทรสาร. 0-2561-4771,0-2579-8533 เทเลกซ์. 21392 TISTR TH
เว็บไซด์ : http://www.tistr.or.th
E-mail: hotline@tistr.or.th

กระทรวงวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยี

ถนนพระราม 6 เขตราชเทวี กรุงเทพฯ 10400
โทรศัพท์ : 0-2246-0064 , 0-2640-9600
โทรสาร: 0-2246-8106
เว็บไซด์ : http://www.most.go.th
อีเมล์ : helpdesk@most.go.th

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ.2544 ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ.2537