ชื่อภาษาไทย       ส้มโอ
ชื่ออื่นๆ       มะขุน มะโอ
ชื่อภาษาอังกฤษ       Pummelo, Shaddock, Pomelo
ชื่อวิทยาศาสตร์       Citrus maxima Merr.
ชื่อพ้อง       Citrus grandis (L.) Osb., C. aurantium L. var. grandis L., C. decumana L.
วงศ์       Rutaceae
ลักษณะทาง
พฤกษศาสตร์
      ไม้ยืนต้น สูงถึง 10 เมตร แตกกิ่งที่ระดับต่ำ แผ่ออกข้าง กิ่งอ่อนปกคลุมด้วยขนสั้น ๆ และมีหนาม ใบรูปไข่ถึงรี ขนาดกว้าง 2-5 เซนติเมตร ยาว 5-10 เซนติเมตร ปลายใบแหลมมน โคนใบมนหรือเว้าคล้ายรูปหัวใจ ขอบเรียบถึงจักมนตื้น ๆ มีจุดต่อมน้ำมัน ก้านใบแผ่เป็นปีกกว้าง ยาวถึง 7 เซนติเมตร ปีกรูปหัวใจกลับ ดอกช่อหรือดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบเป็นกระจุก ดอกตูมยาว 2-3 เซนติเมตร เมื่อบานเต็มที่กว้าง 3-5 เซนติเมตร กลีบเลี้ยงและกลีบดอกมี 5 กลีบ มีขนประปราย กลีบดอกสีขาว เกสรเพศผู้ มี 20-25 อัน เกสรเพศเมีย ยอดเกสรนูนกลม ผลมีเนื้อ 11-16 กลีบ ผลรูปกึ่งกลมถึงกลมใกล้รอบขั้วผลนูนสูง เส้นผ่าศูนย์กลาง 10-20 เซนติเมตร ผิวสีเหลืองแกมเขียว มีจุดต่อมน้ำมันถี่ เปลือกหนาถึง 3 เซนติเมตร เนื้อสีเหลืองอ่อนหรือสีชมพู เมล็ดปกติมี จำนวนน้อย รูปไข่แบนนูน ขอบและปลายบาง มีสัน สีค่อนข้างเหลือง [1]
     
นิเวศวิทยา       แหล่งกำเนิดยังไม่แน่นอน น่าจะเป็นพืชเฉพาะถิ่นของมาเลเซีย แล้วแพร่ไปยัง อินโดจีน จีนตอนใต้ และญี่ปุ่นตอนใต้ แล้วไปทางตะวันตก ผ่านอินเดีย เมดิเตอร์เรเนียน และอเมริกาเขตร้อนไทยเป็นประเทศที่มีสภาพแวดล้อมดีและมีความชำนาญ ในการปลูกส้มโอมาก ซึ่งมีมากมายหลายพันธุ์ แหล่งปลูกมีมากที่นครปฐม พิจิตร และชัยนาท [1]
     
สรรพคุณ       ใบแก้ปวดแก้ไอ ช่วยย่อยอาหาร ดอกขับลม ขับเสมหะ ผลแก้เสมหะ แก้น้ำลายเหนียว เป็นยาระบายอ่อนๆ ช่วยเจริญอาหาร [2]
ข้อมูลการวิจัยของน้ำมันส้มโอ      
องค์ประกอบทางเคมี       เปลือกผล เมื่อนำมาสกัดน้ำมันหอมระเหยโดยการต้มกลั่น (hydrodistillation) ได้น้ำมันหอมระเหยร้อยละ 0.40 (สนใจรายละเอียด GC Chromatogram ติดต่อที่ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย ฝ่ายเภสัชและผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ)
           

           

องค์ประกอบทางเคมี
     
ใบเมื่อนำมาสกัดน้ำมันหอมระเหยโดยการต้มกลั่น (hydrodistillation) ได้น้ำมันหอมระเหยร้อยละ 0.07 (สนใจรายละเอียด GC Chromatogram ติดต่อที่ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย ฝ่ายเภสัชและผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ)

     
ฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา       ต้านเชื้อรา [3] ฆ่าแมลง [4] ฆ่าเห็บวัว [5]
ความเป็นพิษ       -
การใช้ประโยชน์จากน้ำมันส้มโอ       แต่งกลิ่นเครื่องสำอาง
รูปแบบของผลิตภัณฑ์       -
ราคาน้ำมันส้มโอ       -
เอกสารอ้างอิง       1. Niyomdham, C., 1992. Citrus maxima (Burm.) Merr. In : L.P.A. Oyen and Nguyen Xuan Dung (Editors) : Plant Resourses of South-East Asia No 2. Edible fruits and nuts. Prosea Foundation, Bogor, Indonesia. pp. 128-31.
2. นันทวัน บุณยะประภัศร. 2543. สมุนไพร.ไม้พื้นบ้าน (4). พิมพ์ครั้งแรก. บริษัท ประชาชน จำกัด. กรุงเทพฯ. หน้า 461-6.
3. Yadav, P. and Dwbey, NK. 1994. Screening of some essential oils against ringworm fungi. Indian. J. Pharm Sci 56(6) : 227-30.
4. Abbassy, MMA. et al. 1979 . Insectieidal and synergistic citrus oils isolated from citrus peels. Meded Pac Landbouwwet , Rijksuniv Gent 44(1,Pt1) : 21-9.
5. Chungsamaryart, N. and Jansawan, N . 1996. Acaricidal activity of peel oil of citrus spp. On Boophilus microplus. Kasetsart J (Nat Sei) 30 ; 112-7.