แมงลักคา

 

 

ชื่อภาษาไทย

 

แมงลักคา

 

 

 

ชื่ออื่นๆ

แมงลักป่า กะเพราผี

 

ภาษาอังกฤษ

mild spikenard  bush-tea, pugnut.

 

ชื่อวิทยาศาสตร์

Hyptis  suaveolens  Poit  

 

วงศ์

Labiatae  (Lamiaceae)

 

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

พืชล้มลุกตระกูลเดียวกับกะเพรา ลำต้นตั้งตรงสูงประมาณ 50-150 ซม. แตกกิ่งก้านสาขามาก ใบมีกลิ่นหอม ลักษณะเป็นใบเดี่ยว รูปไข่ ขอบใบหยักย่นเล็กน้อย ออกจากลำต้นเป็นคู่ ตรงข้าม ดอกออกเป็นช่อตามซอกใบ 3-5 ดอก ต่อช่อ กลีบดอกสีม่วงหรือม่วงคราม ผลมีกลีบเลี้ยงห่อหุ้ม ภายในมีเมล็ดสีดำหรือน้ำตาล 4 เมล็ด (1)

 

นิเวศวิทยา 

มีถิ่นกำเนิดแถบ Tropical  America พบทั่วไปใน  มาเลเซีย ออสเตรเลีย ฟิลิปปินส์ ประเทศในแถบอเมริกาใต้ ปาปัวนิวกินี  อินเดียและไทย  พบในแปลงเพาะปลูกพืช  ริมถนน  ที่รกร้าง  และกองขยะมูลสัตว์ (1)

 

สรรพคุณ  

ใบและยอดใช้เป็นยาพอกผิวหนัง  และแต่งกลิ่นอาหาร น้ำมันหอมระเหยจากแมงลักคา มีกลิ่นคล้ายน้ำมันแพตชูลี่ จึงมีการนำไปใช้เจือปนในน้ำมันแพตชูลี่ (2)

 

องค์ประกอบทางเคมีจากผลการวิจัย   

เหง้าประกอบด้วยน้ำมันหอมระเหยร้อยละ 0.08  องค์ประกอบทางเคมีของน้ำมันมีดังนี้

 

 

รูปโครมาโตแกรม

 

องค์ประกอบทางเคมีที่ได้เคยมีรายงาน

a-thujene, a-pinene, camphene, sabinene, b-pinene, myrcene, a-phellandrene, d-3-carene, a-terpinene, p-cymene, 1,8-cineole, (Z)- b-ocimene, (E)- b-ocimene, g-terpinene, fenchone, terpinolene, linalool, a-fenchol, camphor, borneol, terpinen-4-ol, a-terpineol, thymol, a-copaene, b-bourbonene, b-caryophyllene, a-bergamotene, a-humulene, a-guaiene, caryophyllene oxide(3)

 

ฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา  

1. น้ำมันแมลงลักคามีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรีย  (4,5,6)  เชื้อรา (4) ราพืชก่อโรคพืช (7) และยีสต์ (4)

2. ฤทธิ์ฆ่าแมลง (2)

 

ความเป็นพิษ

1. LD50 1.412 g / kg  ทดลองโดยการฉีดเข้าช่องท้องหนูถีบจักร (8)

 

ราคาน้ำมัน

-

 

 

เอกสารอ้างอิง

 

1.     สุรชัย  มัจฉาชีพ. วัชพืชในประเทศไทย. กรุงเทพ:แพ่ร่วิทยา 2538.

2.     ทวีศักดิ์ สุนทรธนศาสตร์, ศิรินันท์ ทับทิมเทศ, กนก อุไรสกุล. การศึกษาองค์ประกอบและทดสอบผลการกำจัดเพลี้ยอ่อนในพริกและหนอนห่อใบมะม่วงของสารสกัดจากต้นแมงลักคา รายงานวิจัยประจำปี 2539 สำนักคณะวิจัยแห่งชาติ.

3.     Mallavarapu, GR., Ramesh, S., Kaul, PN., Bhattacharya, AK. and Rao, BRR. 1993. The essential oil of Hyptis suaveolens (L.) POIT. J Essent Oil Res. 5(3):321-323. 

4.     Iwu, MM., Ezeugwu, CO., Okunji, CO., Sanson, DR. and Tempesta, MS. 1990. Antimicrobial activity and terpenoids of the essential oil of Hyptis suaveolens. Int J Crude Drug Res. 28(1):73-76.            

5.     Kar, A. and Jain, SR. 1971. Antibacterial evaluation of some indigenous medicinal volatile oils. Oual Plant Mater Veg. 20:231.

6.     Singh, G., Upadhyay, RK. 1992. Fungitoxic activity of the volatile oil of Hyptis suaveolens. Fitoterapia. 63(5):462-465.

7.     Singh, HB. and Handique AK. 1997. Antifungal activity of the essential oil of Hyptis suaveolens and its efficacy in biocontrol measures in combination with Trichoderma harzianum. J Essent Oil Res. 9:683-687.

8.     Akah, PA. and Nwambie, AI. 1993. Nigerian plants with anti-convulsant property.  Fitoterapia 64(1):42-44.